Hoe Critical Thinking 35 jaar geleden de wereld redde:

Niet iedereen zal het zich hebben gerealiseerd, maar gisteren was het precies 35 jaar geleden
dat de wereld is ontsnapt aan een kernoorlog tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten.

26 september 1983
Na het neerschieten van Korean Air-vlucht 007 door een Sovjet-straaljager op 1 september – waarbij 269 mensen, waaronder het Amerikaans congreslid Larry McDonald, omkwamen – bevindt de Koude Oorlog zich op een hoogtepunt. In de vroege uren van 26 september 1983 gaan in de Serpukhov-15-bunker nabij Moskou alle alarmbellen rinkelen als het Oko-waarschuwingssysteem aangeeft dat er vanuit de Verenigde Staten een vijftal raketten onderweg zijn naar de Sovjet-Unie.

De wachtcommandant van dienst, Stanislav Petrov, had strikte orders om in een dergelijke situatie direct zijn meerderen in te lichten. In dit geval zou de Sovjet-Unie mogelijk een volledige nucleaire tegenaanval hebben ingezet tegen de Verenigde Staten en diens bondgenoten.

Petrov besloot echter om tegen zijn orders in dit incident niet te melden en het af te doen als vals alarm. Petrov vond het namelijk vreemd dat de Verenigde Staten een oorlog met slechts vijf raketten zou beginnen. Uit later onderzoek bleek inderdaad dat de Oko-satelliet door de zeldzame combinatie van diens baan, zonlicht en hoge bewolking een verkeerd signaal af had gegeven.

Was hier sprake van Critical Thinking?

redmodel

Herkennen van aannames: 
Petrov ging er niet blind van uit dat de informatie die het waarschuwingssysteem doorgeeft altijd juist is. In plaats daarvan behandelde hij iedere melding als een aanname waarvoor ondersteunend bewijs nodig is om als een feit te worden aangenomen. Ondanks de enorme druk besloot hij om de situatie van verschillende kanten te belichten.
Argumenten evalueren:
Petrov ging bij zichzelf te rade waarom de Verenigde Staten vijf raketten zouden afvuren. Zij zouden immers weten dat de Sovjet-Unie direct een grote nucleaire tegenreactie zou doen. Als het om een echte aanval zou gaan, zouden de Verenigde Staten veel meer materieel inzetten om deze tegenreactie onmogelijk te maken. Ook wist hij dat het waarschuwingssysteem nieuw was en daarom nog niet altijd naar behoren zou kunnen werken. Tenslotte was hij van mening dat de grondradar de raketten ook had moeten waarnemen.

Conclusies trekken:
Petrov concludeerde dat vijf raketten onmogelijk een aanval konden zijn van de Verenigde Staten, en maakte melding van een vals alarm.

Petrov werd na het incident uitgebreid ondervraagd, maar uiteindelijk niet gestraft. Naar aanleiding van zijn actie kreeg hij in 2013 de Dresden-prijs uitgereikt en verscheen er in 2014 de documentaire “The Man Who Saved the World”.

Meer weten over Critical Thinking? Bekijk hier het webinar ”Critical Thinking: #1 vaardigheid van de 21e eeuw”.